Bij archeologisch onderzoek op het Binnenhof zijn uitzonderlijke vondsten gedaan. Tussen de Mauritstoren en de Stadhouderspoort kwamen sporen aan het licht van een indrukwekkend middeleeuws bouwcomplex, dat teruggaat tot de 13e eeuw. Wat we dachten te weten over het ontstaan van het Binnenhof, moet worden bijgesteld.
De vondsten tonen aan dat het Binnenhof vanaf het begin veel groter en ambitieuzer was dan lange tijd werd aangenomen. De resten van funderingen, muren en poortgebouwen passen bij een hof dat niet alleen grafelijk, maar zelfs keizerlijk van allure was.
Oude muren, nieuwe inzichten
De archeologen van de gemeente Den Haag deden de ontdekking tijdens voorbereidende werkzaamheden voor de renovatie van het Binnenhof. Tussen de fundamenten troffen ze onder andere de voorgangers van de huidige Stadhouderspoort aan, evenals een vleugelaanbouw en een middeleeuwse ommuring. Eerder werd onder de Volle Raadzaal al een kademuur uit de 13e eeuw blootgelegd, die ooit aan de Buitenhof-gracht lag — een waterloop die inmiddels is gedempt.
Volgens Peter Stokkel, teamleider Archeologie, werpen de vondsten nieuw licht op het ontstaan van het Binnenhof als machtscentrum:
“Deze ontdekking helpt ons om een nieuw beeld te schetsen van hoe het Binnenhof zich in de 13e eeuw als grafelijke residentie heeft ontwikkeld.”
Willem II en Floris V: bouwers met visie
Uit onderzoek blijkt dat graaf Willem II rond het midden van de 13e eeuw al een eerste poortgebouw liet aanleggen. Kort na zijn benoeming tot rooms-koning van het Heilig Roomse Rijk in 1247, werd ook het Rolgebouw gebouwd, dat nog altijd achter de Ridderzaal ligt.
Zijn zoon, graaf Floris V, voegde eind 13e eeuw de Hofkapel, de Ridderzaal én een nieuw poortgebouw toe. Deze nieuwe toegangspoort werd geflankeerd door een muur en een smalle vleugelaanbouw — precies die structuren die nu zijn blootgelegd. Het oude poortgebouw van zijn vader was toen pas veertig jaar oud, maar maakte plaats voor een toegang die beter paste bij de grandeur van de Ridderzaal, destijds een van de grootste zalen van Europa.
Archeologie in detail
Sommige vondsten spreken direct tot de verbeelding. Zoals een volledig intacte drink- of schenkkan van proto-steengoed, vermoedelijk een bouwoffer. Of een zilveren muntje met het portret van Floris V, uit de laatste jaren van zijn bewind (1293-1296).
In een aangetroffen afvalkelder met zes stortkokers vonden archeologen restmateriaal van het dagelijkse leven aan het hof: glas-in-lood, een gebrandschilderd ruitje, een drinkglas of flacon, een beitel met een handvat van gewei én het bijna complete schedeltje van een reiger — een delicatesse aan het hof in die tijd.
Binnenhof blijft ontdekken
De opgravingen zijn onderdeel van een breder archeologisch en bouwhistorisch onderzoek. Het doel: het in kaart brengen en delen van 800 jaar geschiedenis van het Binnenhof. De komende periode worden alle vondsten verder onderzocht, gedocumenteerd en geanalyseerd.
Een selectie is vanaf woensdag 9 april 2025 te bewonderen in het gratis toegankelijke Informatiecentrum Binnenhof Renovatie aan de Plaats 22 in Den Haag.
Beeld: Bart Maat en Dienst Archeologie Gemeente Den Haag
