Wie heden het Binnenhof bezoekt, ziet kranen, hekken en bouwlieden. Doch onder hun voeten spreekt een oudere wereld. De aarde zelf bewaart haar geheugen — en soms, wanneer men graaft, vertelt zij haar verhaal.
Auteur | Floris IV van Holland
Bij opgravingen rond het Binnenhof hebben archeologen de fundamenten blootgelegd van de oude Spuipoort, een stadspoort die in de late middeleeuwen toegang gaf tot het hart van de macht. De resten lagen eeuwenlang verborgen nabij het huidige gebouw van de Tweede Kamer der Staten-Generaal.
Voor mij, Floris IV van Holland, is het een merkwaardige gewaarwording. In mijn dagen was het hof nog jong en groeide het langzaam uit tot het centrum van bestuur. Dat latere generaties er poorten en grachten omheen bouwden, was slechts een kwestie van tijd. Macht vraagt om bescherming — en om duidelijke grenzen.
Een poort voor de uitverkorenen
De Spuipoort werd omstreeks 1352 gebouwd aan de zuidzijde van het Binnenhof, aan de oever van de buitenste gracht. Zij bestond uit twee slanke torens met daartussen een boogdoorgang. Wie daaronder door wilde gaan, betrad niet zomaar een binnenplaats, maar het centrum van het bestuur van Holland.
Niet iedereen kwam daar binnen
Zoals archeoloog Peter Stokkel het treffend verwoordt: “Onder deze poort liep vooral de elite. Het Binnenhof was de plaats waar besluiten werden genomen en waar de macht zetelde. Poorten waren daarom niet alleen bouwkundige werken — zij waren ook symbolen. Zij bepaalden wie welkom was en wie moest wachten.”
In de eeuwen die volgden werd de poort verschillende malen aangepast, totdat zij in 1861 werd gesloopt. Wat men boven de grond verwijderde, bleef echter onder de aarde bewaard: de funderingen van zware middeleeuwse bakstenen, de zogenoemde kloostermoppen.
Oude stenen, nieuwe technieken
Bij de huidige renovatie van het Binnenhof is men opnieuw op deze stenen gestuit. Zij liggen precies op de plaats waar een nieuwe entree van de Tweede Kamer zal verrijzen.
Doch men gaat niet achteloos te werk
De archeologen documenteren de resten zorgvuldig met moderne technieken, waaronder gedetailleerde 3D-scans. Zo kan elke steen exact worden vastgelegd voordat hij tijdelijk wordt verwijderd. Daarna worden de funderingsdelen opnieuw opgebouwd in de nieuwe entree van het Binnenhof.
Een bedachtzame werkwijze, want middeleeuws muurwerk verdraagt geen ruwheid. Elke kloostermop heeft eeuwenlang zijn plaats behouden; men wil haar niet door haastige handen laten zwerven.
Bron: Document voor een Monument, 19e-eeuwse reconstructie van de Spuipoort door J.J. Mesker.
De eerste poort in de laatste poort
En zo voltrekt zich een fraai schouwspel van geschiedenis en vernieuwing. Wanneer de renovatie voltooid is, zullen bezoekers bij de nieuwe toegang tot het Binnenhof opnieuw de contouren zien van de oude Spuipoort.
Een poort in een poort
Wat eeuwenlang verborgen lag onder straat en steen, zal weer zichtbaar worden voor het oog van de wandelaar. Voor de Haagse archeologen is dat een bijzonder moment — en voor mij evenzeer. Want waar men graaft in het Binnenhof, graaft men niet slechts in aarde, maar in acht eeuwen bestuur, macht en herinnering.
De stenen spreken weer. En wie goed luistert, hoort de echo van voetstappen die hier al zes eeuwen geleden onder een poort door klonken.
Beeld bovenaan dit artikel: RVB / Tineke Dijkstra, De resten van de Spuipoort aan de voet van de plenaire zaal Tweede Kamer vóór het uitnemen.
Je moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen.