Binnenhof voor jaren hermetisch afgesloten

21 maart 2022 – We gaan beginnen! Politici, ambtenaren, Moes de ijscoman… ze zijn allemaal vertrokken. Het Binnenhof is leeg en klaar voor het ambachtelijke werk waarmee het Rijksvastgoedbedrijf, architecten en aannemers het democratisch hart van Nederland de komende jaren klaarstomen voor de toekomst.

Auteur | Mizja Haak

De voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer, Jan Anthonie Bruijn en Vera Bergkamp, waren vandaag samen met belanghebbenden en de landelijke pers aanwezig om de poorten van de Staten-Generaal, althans voor even, achter zich dicht te trekken. 

Niet voor het eerst (af)gesloten

Het Binnenhof is in het verleden diverse keren afgesloten vanwege bouwvallen, demonstraties, vertimmeringen en festiviteiten. Een greep uit de archieven:

In 1897 werd de doorgang van het kantongerecht naar het Mauritshuis afgesloten nadat de Rijksbouwmeester verklaard had, dat de gevel van het gebouw van het gerechtshof in zodanige staat van verval verkeerde, dat er gevaar voor instorting bestond.

In 1965 werd aangekondigd dat er spoedig besluit genomen zou worden over parkeren op het Binnenhof; alleen leden van het parlement en hoge ambtenaren zouden er dan hun auto nog mogen parkeren. Het duurde uiteindelijk tot 1983 voordat het Binnenhof helemaal werd afgesloten voor auto’s. De nieuwe route over het Binnenhof was alleen nog voor fietsers en voetgangers toegankelijk. Het Binnenhof werd daardoor een gebouwencomplex dat uniek in de wereld is, want nergens in de wereld kom je zo dicht bij het politieke hart van een land en kan je zelfs zonder al te veel moeite een selfie nemen met de premier, die zojuist van zijn fiets is afstapt om vervolgens het land te besturen.

Beeld De voorzitter van de Tweede Kamer, dr. A. Vondeling (r.), en wethouder Wallis de Vries duwen de laatste auto van het Binnenhof weg. Foto: Meyer Stokvis. Collectie · Haags Gemeentearchief.

In 1978 gebeurde het ‘slot erop’, nadat om negen uur ’s avonds een pakketje was afgegeven voor premier van Agt. Door het late uur en de dikte van het pakketje werd onmiddellijk alarm geslagen en de Explosieven Opruimings Dienst (EOD) in Culemborg gewaarschuwd. Op het moment dat deze dienst met het onderzoek begon werd het hele Binnenhof afgesloten. Uiteindelijk bleek het een kwalijke grap. Het pakketje bevatte enkel een stapel papier, zonder verdere brief of aanwijzing. 

In 1984 drong premier Lubbers aan op beperking van demonstratievrijheid om geluidsoverlast door demonstranten tegen te gaan. Het presidium van de Tweede Kamer besloot toen niet te tornen aan de demonstratievrijheid op het Binnenhof. Kamervoorzitter Dolman zei dat de enige excessen die hij zich kon herinneren “zeer doordringend lawaai, vier uur lang” betroffen. Er was, volgens Dolman, weleens een informele klacht bij de Haagse politie ingediend. Zo had hij zelfs eens vanuit een telefooncel met de politie gebeld, toen tijdens het abortusdebat in de Eerste Kamer, vrouwen het Binnenhof hadden afgesloten. “Ik vond dat dat niet kon”, gaf Dolman te kennen.

Beeld Abortus-demonstratie op Binnenhof, voorstanders van abortus. Foto: Hans Peters, Hans / Anefo. Collectie · Nationaal Archief.

Erger werd voorkomen

Aan het eind van de 19eeuw speelde Victor De Stuers, de godfather van Monumentenzorg, als adviseur een uiterst belangrijke, misschien wel beslissende rol in het behoud van het complex gebouwen van het Binnenhof. Hij vervulde die rol in de tijd dat menigeen, ook op regeringsniveau, zich uitsprak vóór afbreking van ‘de hele handel’. Sommige van zijn tijdsgenoten, niet bij machte tegelijk diep in het verleden en ver in de toekomst te kijken, zouden algehele nieuwbouw van de parlements- en regeringsgebouwen op het Malieveld bepleiten. Hadden zij hun zin gekregen, had het zowel Haagse kermisgasten als protesterende boeren hun weids domein gekost.

Eindelijk

Vanaf 9 juli 2021 reden er, eindelijk, transporteurs door de poorten van het Binnenhof. Voor het eerst in ruim tweehonderd jaar deed zich een verhuizing voor, moest er van alles dat betekenis en waarde heeft naar de opslag, elders. “Soberheid, doelmatigheid en duurzaamheid staan hoog in het vaandel van de Kamerleden, de regering en het Rijksvastgoedbedrijf geschreven. Waar het om gaat is veiligheid en functionaliteit, tot in een min of meer voorzienbare toekomst.” Het eeuwenoude, trotse Binnenhof, zo anders en zeker niet minder dan parlements- en regeringsgebouwen elders in de wereld, moet – net als onze parlementaire democratie – gekoesterd worden alsof het “een breekbaar vaasje” is. Cultuurgoed kost geld, als je het wilt bewaren. En zoiets moois zoals het Binnenhof gooi je niet zomaar weg.

Dit vind je misschien ook leuk